Szymon → Piotr

Źródło: Peter Paul Rubens Święty Piotr, [w:], Marek Wójtowicz, Święty Piotr — zaufanie i przebaczenie, https://www.deon.pl/215/art,205,swiety-piotr-zaufanie-i-przebaczenie.html, [dostęp: 10.06.2018]. 

 

 

Pierwszy wpis blogowej amatorki i od razu problem. W sumie ten Piotr z obrazka wyżej też nie wygląda na zachwyconego. Prawie jak na poniższym memie: 

  

Źródło: Demotywatory, https://demotywatory.pl/4554925/Wizytowki, [dostęp: 10.06.2018]. 

  

No dobra, teraz na poważnie. Dlaczego Szymon nie mógł zostać Szymonem? Czy Stwórcy nie podobało się to imię? Czy to była nagła, niezaplanowana zmiana?  Bóg nie podejmuje niezaplanowanych decyzji! Skąd więc pomysł "drugiego chrztu"? W szukaniu odpowiedzi z pewnością pomogą mi "diachronowe" źródła informacji. :) 

  

Jan Grzenia w swoim Słowniku imion podaje, że nazwa własna Szymon pochodzi od hebrajskiego wyrażenia šime'ōn lub šim'ōn, czyli 'Bóg wysłuchał'. W Europie upowszechniły się różne formy: na wschodzie – Symeon, na zachodzie – Simon (pol. Szymon). 

Postać Simon ‖ Simōn ‖ Semōn powstała w epoce hellenizmu, ponieważ imię to kojarzono z greckim Σίμωυ (Simōn), które pierwotnie znaczyło "człowiek płaskonosy"1. Niektóre źródła podają również formę simona, -atos "wygięcie, zadarcie ku górze" oraz simis, -eos "zadarty kształt nosa", co miałoby wskazywać na to, że dzisiejszy Szymon znaczy tyle, co "człowiek o zadartym nosie, zadzierający, nosa"2. 

(Klasyfikowane jako imię teoforyczne, w języku staro-cerkiewno-słowiańskim istniało jako Sυmeonъ i  miało następujące warianty: Sυmenъ, Sυmьonъ Semeonъ, Semьonъ itd.3) 

  

W 16. rozdziale Ewangelii według świętego Mateusza czytamy: 

"Jezus zapytał ich: «A wy za kogo Mnie uważacie?». Odpowiedział Szymon Piotr: «Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego». Na to Jezus mu rzekł: «Błogosławiony jesteś Szymonie, synu Jony. Albowiem nie objawiły ci tego ciało i krew, lecz Ojciec mój, który jest w niebie. Otóż Ja tobie powiadam: Ty jesteś Piotr [czyli Opoka] i na tej opoce zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne go nie przemogą. I tobie dam klucze królestwa niebieskiego; cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane w niebie»4. 

  

To tu następuje "drugi chrzest" Szymona Piotra. O znaczeniu nowego imienia mówi już sam Jezus, a w Księdze naszych imion potwierdza Józef Bubak. Biblijne imię wywodzi się z Grecji, gdzie miało formę Pétros, co pierwotnie łączyło się z apelatywem pétros 'kamień', pétra 'skała, opoka' (odpowiednik aramejski: kefas, który także służył jako nazwa własna osoby). 

W polszczyźnie imię Piotr pojawiło się dzięki łacinie (łac. Petrus, które, nawiasem mówiąc, brzmi bardzo podobnie do naszego hipokorystyku "Piotruś"), i co ważne, jest jednym  najwcześniej poświadczonych imion chrześcijańskich — pojawia się już w Bulli gnieźnieńskiej z 1136 roku5. 

  

W ten sposób udało się odtworzyć dwa oblicza pierwszego papieża. Spełnienie modlitewnej prośby (por. "Bóg wysłuchał") i nawiązanie do "człowieka zadzierającego nosa" staje w kontrze do "skały", na której zaczyna istnieć Kościół.Mimo że początkowo zmiany te mogą się wydawać wielkim przełomem, myślę, że warto pokusić się o dostrzeżenie w nich pewnej spójności. 

Teoforyczność imienia wskazuje na postawę rodziców Szymona, który jest dla nich znakiem odpowiedzi Boga na ich wołanie. Być może początkowo nie mogli oni mieć dzieci, ale na skutek modlitw dostali potomka (nie udało mi się co prawda potwierdzić tej teorii w źródłach, ale pewne jest, że skoro Szymon znaczy "Bóg wysłuchał", to imię to nie zostało nadane przypadkowo). 

Następnie skojarzenie z człowiekiem zadzierającym nosa. No wypisz, wymaluj, nasz bohater! O zarozumiałości Szymona Piotra bardzo ciekawie mówi ojciec Adam Szustak OP w konferencji Spowiedź św. Piotra6 — w 21. rozdziale Ewangelii według świętego Jana, jest opisana znana sytuacja z trzykrotnym pytaniem Jezusa o miłość Szymona Piotra: "Szymonie, synu Jana, czy miłujesz mnie więcej, aniżeli ci?"7. Zwróćmy uwagę na fakt, że scena ta ma miejsce już po Zmartwychwstaniu, więc Szymon jest już Piotrem. Tu jednak Jezus zwraca się do niego "starym" imieniem. 

Według interpretacji ojca Szustaka, w słowach "więcej, aniżeli ci" chodzi o porównanie szczególnie ze świętym Janem. Widzimy Szymona Piotra – zdrajcę i Jana – tego, który zawsze był przy Chrystusie. Pierwszy, mimo świadomości, jak bardzo absurdalna jest jego odpowiedź, trzykrotnie potwierdza swoją wielką miłość do Jezusa8. To właśnie tu objawia się jego niesamowita, bo w pewien sposób święta, zarozumiałość. 

Zostaje jeszcze "skała". Znaczenie nowego imienia wymaga chyba najmniej wyjaśnień. Szymon zostaje nazwany opoką przez wzgląd na swoje powołanie. Na nim ma powstać Kościół, którego nawet siły piekielne nie zdołają obalić. 

 
 

  

Przypisy: 

1 Por. hasło: Szymon, [w:], Jan Grzenia, Słownik imion, Warszawa 2002, s. 302-303. 

2 Por. hasło: Szymon, [w:], Bogan Kupis, Najciekawsze imiona, Warszawa 2000, s. 206. 

3 Por. hasło: Szymon, [w:], Maria Malec, Przegląd imion chrześcijańskich i form od nich pochodnych, [w:], tejże, Imiona chrześcijańskie w średniowiecznej Polsce, Kraków 1994, s. 326. 

4 Mt 16, 15-19, [w:], Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013, s. 53-54. 

5 Por. hasło: Szymon, [w:], Józef Bubak, Księga naszych imion, Wrocław-Warszawa-Kraków 1993, s. 253-254. 

6Adam Szustak, Spowiedź św. Piotra, [w.], You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=HwBzhyio3qM&index=5&list=PLVdrvbY9AVQqPtqrXpMYfzKNur34cCGXY, [dostęp: 10.06.2018]. 

7 J 21, 15, [w:], Pismo Święte..., s. 281. 

8 Por. Adam Szustak, dz. cyt. 

Bibliografia: 

1. Ewangelia według świętego Jana, [w:], Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013. 

2. Ewangelia według świętego Mateusza, [w:], Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013. 

3. Hasło Szymon, [w:], Bogdan Kupis, Najciekawsze imiona, Warszawa 2000. 

4. Hasło Szymon, [w:], Jan Grzenia, Słownik imion, Warszawa 2002. 

5. Hasło Szymon, [w:], Józef Bubak, Księga naszych imion, Wrocław-Warszawa-Kraków 1993. 

6. Hasło Szymon, [w:], Maria Malec, Przegląd imion chrześcijańskich i form od nich pochodnych, [w:], tejże, Imiona chrześcijańskie w średniowiecznej Polsce, Kraków 1994. 

7.Szustak Adam, Spowiedź św. Piotra, [w.], You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=HwBzhyio3qM&index=5&list=PLVdrvbY9AVQqPtqrXpMYfzKNur34cCGXY, [dostęp: 10.06.2018].