Filip, Bartłomiej i Tomasz

Filip jest imieniem pochodzenia greckiego. Wiąże się z greckim filippos 'miłośnik koni, lubiący konie, znający się na koniach'. Według Słownika imion Jana Grzeni powstało z dwóch elefemntów: philos 'miły, drogi, przyjaciel, miłośnik' i hippos 'koń'. Jest imieniem dość popularnym w Europie i ma swoje odpowiedniki w innych językach: ang. Philip, franc. Philippe, hiszp. Felipe, łac. Philippus, niem. Philipp, Philippus, ros. Filipp, wł. Filippo, Filippino1. Apostoł Filip daje się w Ewangelii poznać jako ten, dla którego liczą się fakty, jako trzeźwo myślący. Przed rozmnożeniem chleba realnie ocenia sytuację, wie, że mają za mało pieniędzy, żeby kupić pożywienie dla wszystkich, którzy im towarzyszą2. Imię Filip należy do najpopularniejszych imion  w Polsce. Według danych Ministerstwa Cyfryzacji w 2017 roku było szóstym najczęściej nadawanym imieniem — otrzymało je 6923 chłopców3. 

Imię Bartłomiej według Księgi naszych imion Józefa Bubaka powstało od aramejskiego Bar-Tholomai 'syn Tolmaia', czyli oracza. Etymologia ludowa z kolei kojarzy tę formę z określeniem człowieka, który wyrabia ule, czyli z bartodziejem. Dlatego też w kulturze polskiej Bartłomiej jest uznawany za patrona pszczelarzy4. 

Pierwotne znaczenie imienia Tomasz łączy się z aramejskim toma  lub hebrajskim t'om 'bliźniak'. W języku greckim miało formę Thōmās. Dzięki grece i łacinie rozpowszechniło się także w wielu językach europejskich5. Tomasz z Ewangelii jest powszechnie znany jako niedowiarek. Musiał dotknąć ran Zmartwychwstałego, by przekonać się, że On naprawdę żyje, że nie jest tylko duchem6.  

Przypisy: 

1. Por. hasło: Filip, [w:], Jan Grzenia, Słownik imion, Warszawa 2002, s. 126. 

2. Por. J 6, 7, [w:], Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013, s. 237. 

3.Por. Statystyka imion za 2017 rok — podsumowanie, [w:], Ministerstwo Cyfryzacji, https://www.gov.pl/cyfryzacja/statystyka-imion-za-2017-rok-podsumowanie, [dostęp: 18.06.2018]. 

4. Por. hasło: Bartłomiej, [w:], Józef Bubak, Księga naszych imion, Wrocław-Warszawa-Kraków 1993, s. 52. 

5. Por. hasło: Tomasz, [w:], Józef Bubak, dz. cyt., s. 301. 

6. Por. J 20, 24-29, [w:], Pismo Święte..., s. 279-280. 

Bibliografia: 

1. Ewangelia według świętego Jana,  [w:], Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013. 

2. Hasło: Bartłomiej, [w:], Józef Bubak, Księga naszych imion, Wrocław-Warszawa-Kraków 1993. 

3. Hasło: Filip, [w:], Jan Grzenia, Słownik imion, Warszawa 2002. 

4. Hasło: Tomasz, [w:], Józef Bubak, Księga naszych imion, Wrocław-Warszawa-Kraków 1993. 

5.Statystyka imion za 2017 rok — podsumowanie, [w:], Ministerstwo Cyfryzacji, https://www.gov.pl/cyfryzacja/statystyka-imion-za-2017-rok-podsumowanie, [dostęp: 18.06.2018].

Godny czci zdrajca?

Imię Judasz pochodzi od hebrajskiego jehūdāh 'godny czci' i jest związane z czasownikiem yadah 'chwalić'. Przejęte do greki miało formę Ιουδας, w łacinie — Iuda, w starocerkiewnosłowiańskim — Ijuda, w staroczeskim — Judáš, Jidáš1. 

Po zestawieniu etymologii imienia z życiorysem apostoła wydaje się, że mamy do czynienia z jakąś wielką pomyłką. Jak zdrajca, człowiek odpowiedzialny za wydanie na śmierć niewinnego może być godnym czci? A jednak Judasz znalazł się wśród apostołów. Okazał się kolejnym dziwnie niepasującym elementem tej układanki. Mimo wszystko Jezus obdarza go wielką miłością. Już przed zdradą, Jezus przyjmuje na siebie winę Judasza. Mówi "Co masz uczynić, czyń prędzej"2. Tak jakby pozwolił, aby na sądzie ostatecznym Judasz na pytanie, dlaczego zdradził, odpowiedział: Bo mi kazałeś3. Nie bez znaczenia jest też gest podania chleba Judaszowi. Jak tłumaczy w swojej konferencji ojciec Adam Szustak, Jezus traktuje wtedy Judasza jak dwuletnie dziecko, które nie wie, co robi. Ponadto w historii Izraela gest ten okazywało się człowiekowi, którego traktowano jako największe dobro, najcenniejszy skarb danej osoby4. 

Kiedy krzyżowano Jezusa, Judasz zrozumiał, co zrobił. Oddał pieniądze arcykapłanom i przyznał, że wydał niewinnego5. Jako jedyny próbował jakoś ratować sytuację. 

Może więc mimo wszystko godny czci Judasz nie został potępiony. 

Przypisy: 

Por. hasło: Judasz, [w:], Maria Malec, Przegląd imion chrześcijańskich i form od nich pochodnych, [w:], tejże, Imiona chrześcijańskie w średniowiecznej Polsce, Kraków 1994, s. 256. 

J 13, 27, [w:],  Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013, s. 261. 

Por. Adam Szustak, Spowiedź Judasza, [w:], You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=AYex4ku3hcc, [dostęp: 17.06.2018]. 

Por. tamże. 

Por. Mt 27, 3-5, [w:], Pismo Święte..., s. 84-85. 

Bibliografia: 

Ewangelia według świętego Jana, [w:],  Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013. 

Ewangelia według świętego Mateusza, [w:], Pismo Święte Nowego Testamentu, w przekładzie z języka greckiego, oprac. Zespół Biblistów Polskich, Poznań 2013. 

Hasło: Judasz, [w:], Maria Malec, Przegląd imion chrześcijańskich i form od nich pochodnych, [w:], tejże, Imiona chrześcijańskie w średniowiecznej Polsce, Kraków 1994. 

Szustak Adam, Spowiedź Judasza, [w:], You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=AYex4ku3hcc, [dostęp: 17.06.2018].